Doğru ve Ters Orantı Nedir?
İki nicelikten biri artarken diğeri de orantılı biçimde artıyorsa doğru orantı vardır (örn. alınan mal miktarı ile fiyat). Biri artarken diğeri azalıyorsa ters orantı vardır (örn. işçi sayısı ile işin bitme süresi).
Nasıl Kullanılır?
- Doğru mu ters mi olduğunu belirleyin (kararsız kaldıysanız: biri büyürken diğeri küçülüyorsa ters orantıdır).
- Dört kutuya bilinen üç değeri girin; bulmak istediğiniz kutuyu boş bırakın.
- Hesapla deyin; hem sonuç hem kontrol (oran/çarpım eşitliği) gösterilir.
- Bilinmeyen hangi kutu olursa olsun otomatik çözülür
- Adım adım hesap dökümü
- Ondalık (virgüllü) değer desteği
- Kontrol satırıyla doğrulama
3 kalem 8 TL ise 5 kalem kaç TL? Kalem sayısı artarken fiyat da artar → doğru orantı. x₁=3, y₁=8, x₂=5 girip y₂'yi boş bırakın: y₂ = 8 × 5 ÷ 3 = 13,33 TL.
6 işçi bir işi 12 günde bitiriyor; 8 işçi aynı işi kaç günde bitirir? İşçi artarsa süre azalır → ters orantı. 6 × 12 = 8 × x → x = 9 gün.
Sıkça Sorulan Sorular
Doğru orantı nedir?
İki nicelik arasındaki oranın sabit kaldığı durumdur: biri iki katına çıkarsa diğeri de iki katına çıkar. Grafikte doğrudan geçen bir doğru olur.
Ters orantı nedir?
İki niceliğin çarpımının sabit kaldığı durumdur: biri büyürken diğeri küçülür. İşçi-gün, hız-zaman ters orantıya klasik örnektir.
Doğru ile ters orantı nasıl ayırt edilir?
Biri artarken diğeri de artıyorsa doğru, biri artarken diğeri azalıyorsa ters orantıdır. Sorudaki 'o kadar ... o kadar' ifadeleri ipucu verir.
Orantı sabiti nedir?
Doğru orantıda x/y oranı (sabit k), ters orantıda x·y çarpımı (sabit k) değişmez. Aracımız kontrol satırında bu sabiti gösterir.